Center for Public Policy Studies

„Badania, publikacje i kadra akademicka”. Ukazał się najnowszy tom „Nauki i Szkolnictwa Wyższego” pod redakcją prof. Marka Kwieka, 440 stron! Zapraszamy do lektury!

luty, 2020

Badania, publikacje i kadra akademicka.

Numer specjalny, „Nauka i Szkolnictwo Wyższe”.

Redakcja naukowa: Marek Kwiek (s. 1-440).

Nowy, podwójny numer NISW znajduje się Tutaj.

Spis treści:

MAREK KWIEK // Wprowadzenie 7 Tutaj.

MAREK KWIEK // Ekonomia prestiżu akademickiego. Ilościowe ujęcie najlepszych czasopism na przykładzie dziedziny badań nad szkolnictwem wyższym 11 Tutaj.

MAREK KWIEK // Internacjonaliści i miejscowi – międzynarodowa współpraca badawcza w Polsce na mikropoziomie indywidualnych naukowców 47 Tutaj.  

DOMINIKA CZERNIAWSKA, WOJCIECH FENRICH I MICHAŁ BOJANOWSKI // Aktorzy, relacje i sieci – o współpracy naukowej nie bibliometrycznie 107

HELENA OSTROWICKA I ŁUKASZ STANKIEWICZ // Prawdy biznesu i kłamstwa akademii – porządek dyskursu o szkolnictwie wyższym w Polsce 135

CRISTINA SIN, DOMINIK ANTONOWICZ I JANNECKE WIERS-JENSSEN // Pozyskiwanie studentów zagranicznych do uczelni krajów półperyferyjnych. Badanie porównawcze Norwegii, Polski i Portugalii 155 

EMANUEL KULCZYCKI, EWA A. ROZKOSZ, TIM C.E. ENGELS, RAF GUNS, MAREK HOŁOWIECKI I JANNE PÖLÖNEN // Jak rozpoznać recenzowane publikacje – o etykietach z otwartymi danymi recenzentów w monografiach naukowych 183 

JACEK BIELIŃSKI I ALDONA TOMCZYŃSKA // Etos nauki we współczesnej Polsce  219

MARTA A. SHAW // Strategiczny instrument czy instytucja społeczna? Zracjonalizowane mity uniwersytetu w percepcjach interesariuszy reform szkolnictwa wyższego w Polsce  251 

KRYSTIAN SZADKOWSKI I JAKUB KRZESKI // Ontologia polityczna w badaniach szkolnictwa wyższego – indywidualna, publiczna, wspólna 289 

PIOTR URBANEK // Reforma systemu szkolnictwa wyższego w Polsce z perspektywy teorii agencji 307

EMANUEL KULCZYCKI, EWA A. ROZKOSZ, ANETA DRABEK // Umiędzynarodowienie polskich czasopism w naukach społecznych i humanistycznych – transformacyjna rola systemu ewaluacji nauki 331

KRYSTIAN SZADKOWSKI // To, co wspólne w szkolnictwie wyższym – ujęcie analityczne 359

MAREK KWIEK // Kim są najbardziej produktywni polscy naukowcy? Produktywność badawcza w niezróżnicowanym i niekonkurencyjnym systemie nauki 383 Tutaj.

Centrum Studiów nad Polityką Publiczną UAM  437

Wprowadzenie

Pismo Nauka i Szkolnictwo Wyższe zmienia swoją formułę.

Od kilku lat wyrażamy, również na tych łamach, silne przekonanie o tym że dyscyplina badań nad szkolnictwem wyższym ma charakter ponadprzeciętnie międzynarodowy. Wielokrotnie pisaliśmy, że krajowy obieg naukowy – w naszym przypadku polski – jest obiegiem o drugoplanowym znaczeniu w kontekście przyspieszającej globalizacji nauki.

Naturalnym językiem dla tej dyscypliny jest język angielski: tylko w obiegu globalnym odbywają się inspirujące dyskusje naukowe, tylko w tym obiegu funkcjonuje ta dyscyplina w pełnym wymiarze (wyjątkiem mogą być największe systemy europejskie: niemiecki, francuski, hiszpański i włoski, ale tylko do pewnego stopnia).

Nowa formuła pisma to tłumaczenia z angielskiego tekstów polskich autorów – ukazujących się w najlepszych czasopismach globalnych. W ostatnich pięciu latach okazało się, że pisanie tekstów po polsku i dla polskiej, niewielkiej wspólnoty naukowej badaczy szkolnictwa wyższego, jest zadaniem w praktyce niewykonalnym: najlepsze prace z tego okresu były najczęściej kompilacją prac pisanych na potrzeby nauki globalnej. Jak wiadomo, piszemy przede wszystkim tam, gdzie znajdujemy czytelników: w naszym obszarze czytelnicy są przede wszystkim w świecie.

Dokładnie w takim kierunku przebiegają zmiany w polskiej nauce: rosną aspiracje polskich naukowców, rośnie liczbą dobrych publikacji wydawanych w dobrych i bardzo dobrych miejscach. Rośnie umiędzynarodowienie polskich badań naukowych. W praktyce nierealne, ale i niepotrzebne, jest namawianie polskich autorów w dyscyplinie badań nad szkolnictwem wyższym (podobnie jak w wielu pokrewnych dyscyplinach i obszarach – na przykład w polityce publicznej czy bibliometrii) do pisania po polsku tekstów oryginalnych.

Natomiast niezwykle ważne może okazać się namawianie ich do publikowania polskich wersji swoich najlepszych tekstów wydawanych w najbardziej konkurencyjnym, globalnym obiegu naukowym.

Krajowy obieg myśli jest niezbędny, choćby w celu promocji idei naukowych wśród czytelników spoza ścisłego grona piszących w tej dyscyplinie – i obejmuje on zarówno polskie książki, jak i polskie artykuły. Krajowy obieg myśli jest również niezbędny w ramach wspierania rozsądnych reform systemu szkolnictwa wyższego i nauki: zarządzania, finansowania i polityki kadrowej.

Nic nie zmieniło się w naszym podejściu do prowadzonych badań. Pisaliśmy pięć lat temu w słowie wstępnym „Czym są i czym nie są naukowe badania szkolnictwa wyższego”, iż

to nie refleksje rektorów czy dziekanów, nawet najbardziej zasłużonych, dotyczące funkcjonowania uczelni; nie są to również prace prowadzone poniekąd z doskoku, przez przedstawicieli różnych dyscyplin na marginesie ich głównych zainteresowań naukowych. Publicystyczne i praktyczne głosy wspólnoty akademickiej są niezwykle ważne, m.in. z politycznego i socjologicznego (a z czasem historycznego) punktu widzenia, ale nie przyczyniają się do narastania wiedzy o szkolnictwie wyższym. Badania naukowe są zatem w tym sensie a full-time job i wymagają pełnej koncentracji badawczej, podobnie jak we wszystkich innych obszarach nauki.

Amatorskie, a więc dodatkowe i w tym sensie trochę przypadkowe, zajmowanie się szkolnictwem wyższym jest przydatne w dyskursie publicznym (oraz w ramach polityki publicznej) – przydaje się w pracach nad strategiami rozwoju szkolnictwa wyższego, jego reformami i regulującymi je prawami, ale z badaniami szkolnictwa wyższego, tak jak je tutaj rozumiemy (za międzynarodową społecznością naukową), mają one niewiele wspólnego.

Dopóki w myśleniu o szkolnictwie wyższym nie będziemy widzieć  dominującego pierwiastka naukowego i teoretycznego, dopóty pokutować będzie – zasadniczo nieznane poza postkomunistyczną Europą – przekonanie, że o nauce i szkolnictwie wyższym powinni wypowiadać się amatorzy. Nasze pismo będzie koncentrować się na badaniach naukowych (Kwiek 2015).

I tak będzie nadal, o ile zaprezentowana formuła pisma okaże się atrakcyjna dla autorów i czytelników. Autorzy nie poszukują dodatkowych punktów za publikacje (ponieważ już je mają, najczęściej w wielokrotnie większej skali), ale szukają krajowego oddźwięku dla rozsądnych badań w sytuacji, w której – jak można się spodziewać – reformy naszych uczelni staną się procesem permanentnym. Trudno odsyłać czytelników zdezorientowanych toczącymi się zmianami do trudnodostępnych, anglojęzycznych globalnych wydawnictw…

Chciałbym bardzo serdecznie podziękować wszystkim autorom prac zamieszczonych w tym numerze: właśnie oni najlepiej wiedzą, że najważniejszy jest globalny obieg naukowy (i tam opublikowali swoje doskonałe prace); a jednocześnie właśnie oni poświęcili swój czas na przygotowanie polskich wersji swoich tekstów na potrzeby tego tomu. Jestem im za to ogromnie wdzięczny! 

Zapraszam do lektury!

Prof. Marek Kwiek, redaktor naczelny

Marek Kwiek (red.), Badania, publikacje i kadra akademicka